BURSA - Türkiye'de, son 10 yılda 240 bin hektardan fazla sulak alanın kuruduğu bildirildi.
Türkiye Su Meclisi'nden aldığı bilgiye göre, 2 Şubat Dünya Sulak Alanlar Günü dolayısıyla dünyanın birçok bölgesinde, göl ve sulak alanların korunmasına yönelik bazı etkinlikler düzenleniyor.
Suyun önemine vurgu yapılan bu dönemde Türkiye'de kuruyan, kurutulan göl ve sulak alanların boyutu ise dikkati çekiyor. Türkiye'de, sulak alanlar ve göllerin 2 ana nedenle kuruduğu belirtiliyor.
Bunlardan ilki doğrudan kurutma kapsamında kurutma. 1953 yılından bu yana 370 bin hektar sulak alan, çeşitli kurutma ve taşkın kontrolü amaçlı projeler sonucunda, doğrudan kurutuldu. Bunlara ilave olarak 375 bin hektar alan da "küçük ölçekli taşkın kontrolü" ve "küçük ölçekli drenaj ve kurutma" projelerine maruz kaldı. Bu şekilde, Çukurova, Çarşamba Ovası, Konya Ovası, Meriç ve Ergene havzaları gibi pek çok bölgede sulak alanlar kurutuldu.
Dolaylı kurutma ise su rejimine yapılan plansız müdahalelerin sulak alanlar üzerindeki dolaylı etkileri sonucu ortaya çıktı. Örneğin, Konya Havzası'nda sulama barajları ve binlerce kuyu nedeniyle suyun göllere gitmesi engellenerek, havzadaki doğal su akışı bozuldu.
Yaklaşık 1 milyar 150 milyon metreküp emniyetli su rezervine sahip Konya Havzası'ndan her yıl 1 milyar 786 milyon metreküp su çekilince, yılda 636 milyon metreküp su açığı ortaya çıktı. Başka bir deyişle havzadan her yıl 1 Tuz Gölü'nü dolduracak kadar su fazladan çekildi.
Türkiye'de, sadece son 10 yılda 240 bin hektardan fazla sulak alan ya kurudu ya da kurutuldu.
Son 60 yılda Türkiye'de kuruyan sulak alan miktarı yaklaşık 1 milyon 400 bin hektara ulaşırken, bu alan Marmara Denizi'nden daha büyük bir yüz ölçüme karşılık geliyor.
SON 10 YILDA KURUYAN GÖLLER VE SULAK ALANLAR
Türkiye Meclisi'nce hazırlanan, Türkiye'de son 10 yılda kuruyan göl ve sulak alanların özellikleri şöyle:
Hotamış Sazlığı (Konya): Kurutulan alanı 16 bin 500 hektar. Türkiye'nin en zengin sulak alanlarından biriydi. 1990 yılında 8 bin hektara düştü, 2000'lerin başında ileri derecede küçüldü. Bugün ise tamamen kurumuş durumda.
Eşmekaya Sazlığı (Aksaray): Kurutulan alanı 11 bin 250 hektar. DSİ'nin Eşmekaya Sazlığı'nı baraj gölüne çevirme yönündeki çalışmaları sonrasında, Kültür ve Turizm Bakanlığının DSİ aleyhinde açtığı davayı kazanması ve sulak alanın kuruması sonucu baraj inşaatı yarım kaldı. Şu anda su tutma kapasitesi olmayan bu barajın inşaatı ile bölgedeki sazlıklar ve meyve bahçeleri yok edildi.
Ereğli Sazlıkları (Konya-Karaman): Kurutulan alanı 37 bin hektar. Göle su getiren doğal kaynakların DSİ tarafından yapılan barajlara yönlendirilmesi sonucu Ereğli Sazlıkları tamamen kurudu. Koruma altındaki Ereğli Sazlıkları'nın kurutulması ile 10 binlerce su kuşu yaşam alanlarını kaybetti.
Seyfe Gölü (Kırşehir): Kurutulan alanı 14 bin hektar. Ramsar Alanı olmasına rağmen, DSİ'nin kurutma amaçlı projelerinin ufak değişikliklerle hayata geçirilmesi ve gölü besleyen kaynakların tarım ve içme suyu amaçlı kullanılması nedeniyle göl tamamen kurudu.
Sultansazlığı (Kayseri): Kurutulan alanı 39 bin hektar. 1940'larda alanın güneydoğusunda kalan binlerce hektar bataklık, sıtmayla mücadele programının bir parçası olarak kurutuldu. Son on yılda ise sazlığı besleyen ana su kaynakları sulama barajlarında tutulduğu için dünya ölçeğinde önemli bu sulak alanı kaybettik. DSİ, sulak alanlar komisyonunun kararlarına rağmen alanın ihtiyacı olan suyu sazlıklara bırakmıyor.
Akşehir Gölü (Konya): Kurutulan alanı 35 bin hektar. Maksimum alanı 1969'da 35 bin 300 hektarken, 1993'te 17 bin 700 hektara düştü. Günümüzde suyunun tarıma yönlendirilmesi nedeniyle tamamen kurumuş durumda.
Tuz Gölü (Konya): Kurutulan alanı 80 bin hektar. Sulama barajları ve yer altı sularının plansız çekilmesi nedeniyle gölün en azından yarısı kurudu. Geri kalan kısmı ise ekolojik fonksiyonlarını tümüyle kaybetti.
Düden Gölü (Konya): Kurutulan alanı 860 hektar. Konya Havzası'ndaki yer altı sularının aşırı çekilmesi nedeniyle büyük oranda kurudu.
Bolluk Gölü (Konya): Kurutulan alanı bin 150 hektar. Konya Havzası'ndaki yer altı sularının aşırı çekilmesi nedeniyle büyük oranda kurudu.
Tersakan Gölü (Konya): Kurutulan alanı 6 bin 400 hektar. Konya Havzası'ndaki yer altı sularının aşırı çekilmesi nedeniyle büyük oranda kurudu. (AA)
